با آغاز سال تحصیلی ۲۰۲۵ و بازگشایی مدارس در افغانستان، چهارمین سالی است که زنان و دختران این کشور از حق تحصیل در مقاطع متوسطه و عالی محروم ماندهاند. در این مدت، طالبان با صدور مجموعهای از فرمانهای کتبی و شفاهی، بهطور نظاممند و گسترده مانع دسترسی بیش از ۱.۵ میلیون دختر واجد شرایط به آموزش شدهاند؛ اقداماتی که شامل محدود کردن تحصیلات به مقطع ابتدایی و اخیراً ممنوعیت آموزشهای حیاتی پزشکی و مامایی برای زنان جوان بوده است. علیرغم تقاضای گسترده برای آموزش زنان در افغانستان و اعتراضات جهانی و منطقهای، هیچ نشانهای از تغییر در سیاستهای تبعیضآمیز طالبان یا امیدی ملموس برای بازگشایی مدارس دخترانه در مقاطع بالاتر از کلاس ششم دیده نمیشود. این وضعیت، نقض آشکار مفاد «کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان» (CEDAW) محسوب میشود که افغانستان آن را تصویب کرده است. افزون بر این، ممانعت قهری طالبان از دسترسی زنان به آموزش، مصداق آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت است.
محرومیت زنان و دختران از تحصیل، پیامدهای اجتماعی، روانی و اقتصادی سنگینی را بر خانوادهها و کلیت جامعه افغانستان تحمیل کرده است. زنان جوانی که روزگاری رویای ادامه تحصیلات عالی و دستیابی به موفقیتهای علمی را در سر داشتند، اکنون با آیندهای نامعلوم روبرو بوده و با چالشهای متعددی دستوپنج نرم میکنند. افسردگی و اختلالات سلامت روان، ازدواجهای اجباری و زودهنگام، و افزایش نگرانکننده موارد اقدام به خودکشی، از جمله جدیترین پیامدهای ممنوعیت تحصیل برای زنان و دختران جوان به شمار میروند. این سیاست تبعیضآمیز همچنین جامعه را از مهارتها و استعدادهای بالقوه زنان محروم ساخته و آسیبهای جبرانناپذیری به رفاه و پیشرفت افغانستان وارد کرده است.
